Ashwagandha: działanie

Ashwagandha to wiecznie zielony krzew z rodziny psiankowatych, powszechnie uprawiany w Indiach, a także na Bliskim Wschodzie, np. w Iranie, czy też nawet w strefie klimatu umiarkowanego. Mniej znana jest pod nazwą witanii ospałej, co zawdzięcza swojej łacińskiej nazwie, przy czym termin Withania somnifera, będąc ścisłym, należałoby przetłumaczyć na “witania usypiająca”, co jednak w żaden sposób nie odzwierciedla jej działania.  

Obradza urodziwymi kwiatami i wydaje kształtne owoce. Jednak nie one nas tutaj szczególnie interesuje. Obchodzi nas bowiem korzeń, który stanowi surowiec lekarski tejże rośliny. Zaliczany jest obecnie do grona najefektywniejszych adaptogenów. Czy słusznie?

Stosunkowo od niedawna dość często spotykamy się z ową rośliną. Nie oznacza to, że wcześniej nie znano jej dobroczynnych właściwości. Wręcz przeciwnie – ashwagandha bowiem od tysiącleci wykorzystywana jest w medycynie tradycyjnej. Ma to związek z prastarym systemem leczniczo-filozoficzno-psychologicznym nazywanym ajurwedą. Nawiasem mówiąc, miano to wywodzi się z sanskrytu, czyli starożytnym językiem Indii, zrost ten łączy w sobie “życie” (ajur) i “wiedzę” (veda – skądinąd bliska naszej “wiedzy”). Z niego też wywodzi się nazwa opisywanego krzewu i oznacza “zapach konia”, co nawiązuje zarówno do woni, którą z siebie wydziela, jak i siły (końskiej), przynoszonej przyjmującym ją ludziom. Rzeczywiście przysparza energii, bo też redukuje skutki zmęczenia.

Z korzenia rośliny wytwarza się ekstrakt, który bogaty jest w substancje, wśród nich do najważniejszych zaliczymy grupy związków: witanolidy i glikowitanolidy. Pierwsze wykazują działanie antynowotworowe i przeciwbakteryjne; drugie – adaptogenne. Wyjaśnimy to ostatnie pojęcie. Odnosi się do roślin – nazywanych z tego powodu “adaptogennymi” – które poprzez obniżenie poziomu stresu, pomagają nam zaadaptować się do warunków środowiska zewnętrznego. A te, jak wiadomo, nie należą do najłatwiejszych. Postęp technologiczny ma bowiem swoją cenę. Jej skutkiem ubocznym są choroby cywilizacyjne, których niejednokrotnie motorem jest stres – zarówno psychiczny, jak i fizjologiczny. Modyfikacja diety, wysypianie się czy też większe zaangażowanie w aktywność fizyczną niewątpliwie są korzystne dla naszego samopoczucia. Kiedy jednak to nie wystarcza, a za jego obniżenie nie odpowiadają żadne choroby, wówczas ashwagandha – podobnie jak inne adaptogeny, na przykład żeń-szeń czy różeniec górski – może okazać się pomocna do tego, by powrócić do naturalnej równowagi, czyli homeostazy. Jest to możliwe choćby dlatego, że witania ospała przy regularnym stosowaniu (wtedy – gdy nie ma żadnych przeciwskazań, o czym jest informacja w ulotce) poprawia kondycję ciała oraz umysłu. Dzieje się tak między innymi dlatego, że oddziałuje korzystnie na układy: odpornościowy, naczyniowy, pokarmowy oraz nerwowy (poprawiając pamięć i koncentrację). 

Piotr Badecki

Piotr Badecki — technik farmaceutyczny. Od zera zbudował internetową część apteki Webpharm i za nią odpowiada. Pisze o lekach, suplementach i zdrowiu — od preparatów dostępnych bez recepty po bardziej złożone, specjalistyczne tematy.