Łupież pstry – leczenie i objawy

Łupież pstry to schorzenie dermatologiczne o podłożu grzybiczym. Wywołują je drożdżaki z rodzaju Malassezia, które naturalnie występują na skórze człowieka jako element fizjologicznej mikroflory. Problem pojawia się w momencie, gdy dochodzi do ich nadmiernego namnażania.

Do czynników sprzyjających rozwojowi łupieżu pstrego należą:

• nadmierna potliwość,

• podwyższona temperatura otoczenia,

• noszenie nieprzewiewnej odzieży,

• korzystanie z basenów i saun,

• zaburzenia odporności,

• zmiany hormonalne,

• stosowanie tłustych kosmetyków do ciała,

• cukrzyca oraz inne zaburzenia metaboliczne.

Drożdżaki z rodzaju Malassezia wykorzystują lipidy obecne na powierzchni skóry jako główne źródło energii, dlatego obszary bogate w gruczoły łojowe – plecy, klatka piersiowa, ramiona, barki oraz szyja – pozostają szczególnie podatne na rozwój zmian. W warunkach zwiększonego wydzielania sebum oraz podwyższonej wilgotności mikroorganizmy te intensyfikują swój wzrost, co prowadzi do zaburzenia procesu melanogenezy. Efektem są plamy o barwie jaśniejszej lub ciemniejszej od koloru skóry niezmienionej chorobowo. Zmiany te wykazują tendencję do zlewania się w większe ogniska i często mają powierzchnię delikatnie pokrytą złuszczającym się naskórkiem. Objaw ten bywa zauważalny szczególnie po mechanicznym potarciu skóry. Łupież pstry nie jest chorobą zakaźną w klasycznym znaczeniu, ponieważ drożdżaki Malassezia stanowią naturalny element mikroflory skórnej człowieka. Do rozwoju zakażenia dochodzi na skutek zaburzenia równowagi biologicznej skóry, a nie w wyniku kontaktu z osobą chorą. Jednocześnie warunki środowiskowe, takie jak wysoka temperatura, wilgotność powietrza czy intensywna potliwość, mogą sprawiać, że objawy pojawiają się równolegle u kilku osób przebywających w podobnym otoczeniu.

Czego nie lubi łupież pstry?

Leczenie łupieżu pstrego opiera się głównie na tworzeniu środowiska niesprzyjającego namnażaniu drożdżaków. Grzyby te reagują w sposób wrażliwy na określone substancje oraz zmiany warunków panujących na skórze.

Do czynników, których „nie lubi” łupież pstry, należą:

• preparaty przeciwgrzybicze zawierające ketokonazol, cyklopiroks lub siarczek selenu,

• środowisko o zmienionym pH skóry,

• regularne osuszanie skóry po kąpieli,

• ograniczenie nadmiaru sebum,

• unikanie długotrwałego zawilgocenia skóry,

• przerwy w noszeniu ciasnej odzieży syntetycznej.

Drożdżaki rozwijają się w środowisku bogatym w lipidy, dlatego ograniczenie ich dostępności na powierzchni skóry odgrywa istotną rolę w procesie leczenia i profilaktyki nawrotów. Redukcja tłustych kosmetyków do pielęgnacji ciała, dokładne spłukiwanie skóry po kąpieli oraz unikanie preparatów pozostawiających warstwę okluzyjną prowadzą do zmniejszenia zasobów sprzyjających namnażaniu mikroorganizmów. Równie istotna jest regularna higiena skóry, obejmująca codzienne mycie oraz dokładne osuszanie po wysiłku fizycznym i kąpieli. W praktyce terapeutycznej stosuje się szampony lecznicze zawierające substancje przeciwgrzybicze nie tylko na owłosioną skórę głowy, lecz także na skórę tułowia. Preparaty te pozostawia się na kilka minut, a następnie dokładnie spłukuje. Terapia bywa powtarzana cyklicznie, zwłaszcza u osób z tendencją do nawrotów zmian. Profilaktycznie zaleca się także noszenie odzieży przewiewnej oraz ograniczanie długotrwałego kontaktu skóry z wilgocią. Ekspozycja na światło słoneczne sprzyja ustępowaniu widocznych zmian pigmentacyjnych, jednak sama w sobie nie stanowi formy leczenia przeciwgrzybiczego.

Czy łupież pstry sam zniknie?

Łupież pstry może wykazywać skłonność do samoistnego wygaszania objawów, szczególnie w okresach o niższej temperaturze i mniejszej wilgotności powietrza. Nie oznacza to jednak trwałego wyleczenia. Drożdżaki pozostają na skórze i przy sprzyjających warunkach mogą ponownie się namnażać.

W praktyce oznacza to, że:

• zmiany skórne mogą blednąć,

• łuszczenie może się zmniejszać,

• różnice w kolorze skóry mogą utrzymywać się przez wiele tygodni.

Brak leczenia sprzyja utrzymywaniu się drożdżaków na skórze w stanie aktywnym, co zwiększa ryzyko nawrotów choroby. Zmiany skórne często obserwuje się ponownie w kolejnym sezonie letnim, kiedy wzrasta temperatura otoczenia i nasila się potliwość. Nawroty mogą mieć charakter wieloogniskowy i obejmować coraz większe obszary skóry, co utrudnia późniejsze leczenie i wydłuża czas normalizacji kolorytu. Z tego względu standardem postępowania pozostaje stosowanie terapii miejscowej nawet w przypadkach, gdy objawy wykazują tendencję do samoistnego osłabienia. Preparaty przeciwgrzybicze stosowane miejscowo pozwalają na bezpośrednie ograniczenie liczby drożdżaków. W sytuacjach długotrwałego przebiegu choroby, dużej rozległości zmian lub częstych nawrotów lekarz może zdecydować o włączeniu leczenia doustnego. Decyzja taka opiera się na całościowej ocenie obrazu klinicznego, stanie ogólnym pacjenta oraz reakcji na wcześniejsze leczenie miejscowe.

Jakich witamin brakuje przy łupieżu pstrym?

Łupież pstry nie jest chorobą bezpośrednio wynikającą z niedoborów witamin, jednak zaburzenia odżywiania i niedostateczna podaż niektórych składników mogą wpływać na kondycję skóry oraz odporność, co sprzyja rozwojowi zakażeń grzybiczych.

Najczęściej wskazuje się na związek z niedoborami:

• witaminy A – odpowiedzialnej za prawidłowe rogowacenie naskórka,

• witaminy D – wpływającej na funkcjonowanie układu odpornościowego,

• witamin z grupy B – uczestniczących w procesach regeneracyjnych skóry,

• cynku – mającego znaczenie w regulacji pracy gruczołów łojowych,

• selenu – odgrywającego rolę w mechanizmach obronnych organizmu.

Niedobory witamin i mikroelementów nie stanowią bezpośredniej przyczyny łupieżu pstrego, jednak mogą wpływać na funkcjonowanie bariery skórnej oraz mechanizmy odpornościowe organizmu. Osłabiona odporność sprzyja łatwiejszej kolonizacji skóry przez drożdżaki i utrudnia ich eliminację. Niedostateczna podaż witaminy A może zaburzać proces rogowacenia naskórka, witaminy D – regulację odpowiedzi immunologicznej, natomiast witamin z grupy B – procesy regeneracyjne skóry. Cynk i selen biorą udział w kontroli wydzielania sebum i funkcjonowaniu enzymów ochronnych. Uzupełnianie diety w produkty zawierające te składniki wspiera przebieg leczenia oraz ogranicza podatność skóry na kolejne infekcje grzybicze. Dieta bogata w warzywa, produkty pełnoziarniste, ryby, jaja oraz nasiona oleiste sprzyja utrzymaniu homeostazy skóry. W niektórych przypadkach wskazane bywa także czasowe wsparcie suplementacją, poprzedzone oceną rzeczywistych niedoborów. Leki na łupież pstry bez recepty to szeroka gama produktów w Aptece internetowej Webpharm.

Leczenie łupieżu pstrego

Leczenie łupieżu pstrego opiera się na:

• stosowaniu preparatów przeciwgrzybiczych miejscowych,

• dbałości o higienę skóry,

• ograniczaniu wilgoci i nadmiernej potliwości,

• okresowej profilaktyce nawrotów,

• kontroli niedoborów witamin i mikroelementów.

Nawet po skutecznym usunięciu infekcji drożdżakowej różnice pigmentacyjne mogą utrzymywać się przez wiele tygodni. Zjawisko to wynika z przejściowego zaburzenia pracy melanocytów odpowiedzialnych za produkcję barwnika skóry. Drożdżaki wpływają na syntezę melaniny, co powoduje powstawanie jaśniejszych lub ciemniejszych plam w miejscach wcześniejszych zmian chorobowych. Proces wyrównywania kolorytu skóry zachodzi stopniowo wraz z naturalną regeneracją naskórka. U części osób trwa to kilka tygodni, u innych nawet kilka miesięcy. W tym czasie skóra pozostaje wrażliwa na promieniowanie UV, dlatego zaleca się stosowanie ochrony przeciwsłonecznej. Utrzymywanie się przebarwień nie świadczy o aktywnym zakażeniu, pod warunkiem że nie pojawia się nowe łuszczenie ani rozsiew kolejnych zmian.