Doksylamina to substancja czynna zaliczana do lek\u00f3w przeciwhistaminowych pierwszej generacji. Jej podstawowym zastosowaniem jest kr\u00f3tkotrwa\u0142e leczenie zaburze\u0144 snu, g\u0142\u00f3wnie trudno\u015bci z zasypianiem. Mechanizm dzia\u0142ania opiera si\u0119 na blokowaniu receptor\u00f3w histaminowych H1 w o\u015brodkowym uk\u0142adzie nerwowym. Histamina odpowiada mi\u0119dzy innymi za utrzymanie stanu czuwania, dlatego jej zahamowanie prowadzi do obni\u017cenia aktywno\u015bci uk\u0142adu nerwowego i u\u0142atwienia zasypiania.\u00a0Poza zastosowaniem nasennym doksylamina znajduje r\u00f3wnie\u017c miejsce w terapii objawowej przezi\u0119bie\u0144 oraz reakcji alergicznych. Dzi\u0119ki w\u0142a\u015bciwo\u015bciom przeciwhistaminowym mo\u017ce ogranicza\u0107 objawy takie jak katar wodnisty, kichanie, \u0142zawienie oczu czy \u015bwi\u0105d b\u0142on \u015bluzowych. Z tego wzgl\u0119du bywa sk\u0142adnikiem preparat\u00f3w z\u0142o\u017conych stosowanych w objawowym leczeniu infekcji g\u00f3rnych dr\u00f3g oddechowych.\u00a0Doksylamina nie wp\u0142ywa na przyczyn\u0119 bezsenno\u015bci ani alergii. Jej dzia\u0142anie polega wy\u0142\u0105cznie na czasowym zmniejszeniu objaw\u00f3w. Z tego powodu zaleca si\u0119 jej stosowanie jako rozwi\u0105zanie dora\u017ane \u2014 w okresach przej\u015bciowych, zwi\u0105zanych na przyk\u0142ad ze stresem, zmian\u0105 trybu \u017cycia, podr\u00f3\u017cami czy kr\u00f3tkotrwa\u0142ymi infekcjami. Przy przewlek\u0142ych problemach ze snem konieczna jest diagnostyka przyczyny zaburze\u0144.<\/p>\n
Doksylamina nie jest lekiem uzale\u017cniaj\u0105cym w sensie farmakologicznym. Nie oddzia\u0142uje na uk\u0142ad nagrody w m\u00f3zgu w spos\u00f3b charakterystyczny dla substancji powoduj\u0105cych uzale\u017cnienie fizyczne lub psychiczne. Po odstawieniu doksylaminy nie pojawia si\u0119 zesp\u00f3\u0142 odstawienny w postaci objaw\u00f3w takich jak dr\u017cenie, niepok\u00f3j, pot czy silne pobudzenie. Mo\u017ce jednak wyst\u0105pi\u0107 zjawisko tolerancji, polegaj\u0105ce na stopniowym os\u0142abieniu odczuwalnego dzia\u0142ania nasennego przy tej samej dawce. W takiej sytuacji cz\u0119\u015b\u0107 os\u00f3b si\u0119ga po kolejne tabletki, co prowadzi do nieprawid\u0142owego schematu stosowania. Taki mechanizm nie jest uzale\u017cnieniem w \u015bcis\u0142ym znaczeniu, ale stanowi czynnik ryzyka nadu\u017cywania leku.\u00a0D\u0142ugotrwa\u0142e przyjmowanie doksylaminy nie jest zalecane tak\u017ce z powodu mo\u017cliwo\u015bci wyst\u0105pienia dzia\u0142a\u0144 niepo\u017c\u0105danych, takich jak przewlek\u0142a senno\u015b\u0107 w ci\u0105gu dnia, zaburzenia koncentracji, sucho\u015b\u0107 b\u0142on \u015bluzowych czy uczucie zm\u0119czenia. Z tego wzgl\u0119du doksylamina powinna by\u0107 stosowana wy\u0142\u0105cznie przez kr\u00f3tki czas, zgodnie z zaleceniami z ulotki lub lekarza.<\/p>\n
Dzia\u0142anie doksylaminy wynika z jej bezpo\u015bredniego wp\u0142ywu na struktury o\u015brodkowego uk\u0142adu nerwowego odpowiedzialne za czuwanie. Po przyj\u0119ciu tabletki efekt uspokajaj\u0105cy pojawia si\u0119 zwykle w czasie od 30 do 60 minut. Sen wywo\u0142any dzia\u0142aniem doksylaminy utrzymuje si\u0119 przez kilka godzin, jednak u cz\u0119\u015bci os\u00f3b mo\u017ce wyst\u0105pi\u0107 r\u00f3wnie\u017c senno\u015b\u0107 poranna.\u00a0Zakres dzia\u0142ania doksylaminy zale\u017cy od wielu czynnik\u00f3w, w tym od wieku, masy cia\u0142a, stanu zdrowia oraz jednoczesnego stosowania innych lek\u00f3w. U os\u00f3b starszych efekt uspokajaj\u0105cy mo\u017ce utrzymywa\u0107 si\u0119 d\u0142u\u017cej i wi\u0105za\u0107 si\u0119 z wi\u0119kszym ryzykiem zaburze\u0144 r\u00f3wnowagi czy spowolnienia reakcji. Podobne nasilenie dzia\u0142ania obserwuje si\u0119 przy jednoczesnym spo\u017cywaniu alkoholu lub lek\u00f3w dzia\u0142aj\u0105cych depresyjnie na uk\u0142ad nerwowy.\u00a0Doksylamina wp\u0142ywa tak\u017ce na koncentracj\u0119, czas reakcji oraz koordynacj\u0119 ruchow\u0105. Z tego wzgl\u0119du po jej zastosowaniu nie powinno si\u0119 prowadzi\u0107 pojazd\u00f3w ani obs\u0142ugiwa\u0107 urz\u0105dze\u0144 wymagaj\u0105cych skupienia. U cz\u0119\u015bci os\u00f3b pojawiaj\u0105 si\u0119 zawroty g\u0142owy, uczucie ci\u0119\u017cko\u015bci w g\u0142owie lub spadek wydolno\u015bci psychoruchowej, co nale\u017cy bra\u0107 pod uwag\u0119 przy wyborze czasu przyj\u0119cia leku.<\/p>\n